Mijn lijst met goede en slechte zonnefilters

• Toelichting:
  Een van mijn favoriete filters.
  Beschermt tegen zowel uv-A als uv-B, is stabiel, wordt niet door huid opgenomen, heeft geen hormoonverstorende werking, weinig kans op irritatie, geen vrijeradicaalvorming én beschikt over anti-inflammatoire eigenschappen.
  Daarnaast blijkt ook nog uit onderzoek dat deze filter zowel uv absorbeert als vrije radicalen wegvangt, waardoor het eigenlijk een all-in-one zonnefilter met antioxidantwerking is.

• Toelichting:

  Je schrikt misschien van de term nano. Er wordt namelijk nogal wat gezegd en geschreven over nanodeeltjes en nanotechnologie. Helaas wordt er ook veel onzin verkocht.
  De term nano zegt vooral iets over de grootte van de deeltjes. Nanodeeltjes zijn deeltjes die kleiner zijn dan 100 nanometer. (Een nanometer is een miljardste meter, dus een duizendste van een millimeter). Zeker op het gebied van zonprotectie heeft het voordelen om materiaal te ‘verknippen’ in zulke minuscule deeltjes. Deze blijven dan namelijk goed op de huid zitten, ze zijn transparant in plaats van wit en ze kunnen veel effectiever en beter beschermen tegen zonschade.
  Maar hoe zit het met de veiligheid? Heel belangrijk om te weten is dat het ene nanodeeltje het andere niet is.
  De werking en veiligheid van nanodeeltjes hangen samen met eigenschappen als het vermogen tot samenklonteren, de reactie in zonlicht zoals het genereren van vrije radicalen, de aard van het materiaal, de exacte grootte, vorm en het gewicht, het effect op de cel en de capaciteit van het lichaam om het af te breken. Al deze eigenschappen bepalen de uiteindelijke werking en het effect in het lichaam. Vergelijk het maar met een regendruppel en een klein steentje op je autoruit; dezelfde grootte, maar een heel andere impact.
  Zonder al te diep in te gaan op alle verschillende nanomaterialen, weten we uit onderzoek naar tinosorb M dat deze deeltjes relatief groot zijn, dat de deeltjes samenklonteren en dat het moleculaire gewicht ervan hoog is (voor wie het heel precies wil weten: boven de 500 dalton). Tinosorb M wordt daarom eigenlijk niet opgenomen door de huid. De stof is heel erg stabiel en vormt ook geen vrije schadelijke radicalen in de huid onder invloed van zonlicht. En dat is een groot verschil met titaniumdioxide en (ongecoat) zinkoxide in nanovorm.
  Tinosorb M geeft een heel lage kans op allergie of huidirritatie. En in tegenstelling tot heel veel chemische zonfilters geeft het ook geen effect op de hormoonhuishouding.
  Zeer recent is verder uit onderzoek naar voren gekomen dat tinosorb M geen negatief effect heeft op het DNA van de cel, en eigenlijk niet toxisch is. Dus zelfs als het ingrediënt al door de huid opgenomen zou worden in het lichaam, dan is dat geen reden voor paniek. De bovenstaande nadelige effecten zijn wel in de literatuur beschreven bij filters als nano-titaniumdioxide en chemische filters als oxybenzone en homosalate.

  Dit alles is voor mij reden om tinosorb M aan mijn zonnebrandcrème toe te voegen. Het is een van de weinige filters die ik vol vertrouwen aanbreng op mijn eigen huid en die van mijn kinderen.

• Toelichting:
  Er is iets minder bekend over deze vorm van tinosorb, maar net als tinosorb S heeft ook deze zonfilter anti-inflammatoire eigenschappen. Lijkt qua grootte het meest op tinosorb M. Kan echt een boost geven aan de uv-A-bescherming in combinatie met andere filters.

• Toelichting:
  Een uv-A-filter. In vergelijking met tinosorb S en M is over deze stof minder onderzoek te vinden. Toch heeft uvinul A plus alle schijn mee; het is een heel stabiele filter, wordt niet opgenomen en geeft weinig kans op irritatie. Er is geen data te vinden over mogelijke hormoonverstoringen en vrijeradicaalvorming.

• Toelichting:
  Mooie, veilige uv-B-filter. Stabiel, wordt niet opgenomen, geen hormoonverstorende werking en weinig kans op irritatie. Iscotrizinol (Diethylhexyl Butamido Triazone) zou trouwens een verbeterde versie zijn van octyltriazone (Ethylhexyl Triazone) maar blijkt met formuleren toch minder fotostabiel te zijn. Valt echter zeker onder de goede filters.

• Toelichting:
  Mooie, veilige uv-B-filter. Werkt goed samen met andere zonnefilters in je zonnebrandcrème. Octisalate wordt niet opgenomen door het lichaam, heeft geen hormoonverstorende werking of kans op irritatie en geeft geen vorming van vrije radicalen.

• Toelichting:
  Deze filter is stabiel, heeft zelfs een anti-inflammatoire werking en een lage kans op huidallergie/irritatie. Er is wel vrijeradicaalvorming (een probleem van heel erg veel filters, inclusief de niet-chemische filters zinkoxide en titaniumdioxide). Tegelijkertijd is ook beschreven dat dit ingrediënt juist vrije radicalen kan wegvangen onder uv-B-straling.

• Toelichting:
  Een mooie breedspectrumfilter die vooral in uv-A-bescherming uitblinkt. De stof wordt niet tot nauwelijks opgenomen door het lichaam (max 0,1% van de aangebrachte dosis), is stabiel en heeft weinig kans op een huidreactie. Verder geen data over mogelijke hormoonverstoring.

• Toelichting:
  Leuk weetje: dit is de eerste fotostabiele uv-A+uv-B-filter op de markt. Het is een mooie breedspectrumfilter, stabiel en geeft weinig kans op een huidreactie.

• Toelichting:
  Met avobenzone heb ik een haat-liefdeverhouding. Wat goed is aan deze filter: het is een heel goede uv-A-beschermer. Maar avobenzone is daarentegen wel heel instabiel en heeft ook best een hoge kans op een allergische huidreactie. Avobenzone kan qua instabiliteit gelukkig wel gecorrigeerd worden met andere filters – die zorgen er dan voor dat onder in vloed van de zon de filter niet afbreekt en gewoon zijn werk doet. Maar laat dan vrijwel altijd octocrylene (zie rode lijst) gebruikt worden om deze te stabiliseren…
  Mocht je niet goed reageren op een product en je vindt deze combinatie in je zonnebrandcrème, dan is de kans groot dat dit ook de boosdoeners zijn. Avobenzone moet overigens niet gecombineerd worden met octinoxate (ethylhexyl methoxycinnamate); die filtert zorgt juist voor het sneller afbreken van avobenzone.
  

• Toelichting:
  Een stabiele filter die niet/nauwelijks opgenomen wordt door de huid, maar waarover eigenlijk weinig bekend is wat betreft vrijeradicaalvorming en eventuele hormoonverstorende eigenschappen. Daarnaast is er kans op huidirritatie. Een twijfelgevalletje dus.

• Toelichting:
  Een stabiele filter met weinig meldingen van allergische reacties. Het is een uv-B-filter, maar qua vermogen om uv-licht te absorberen is het niet veel in vergelijking met andere filters. Daarnaast is er vrij weinig onderzoek naar gedaan verder. In tegenstelling tot veel andere filters geeft deze stof wel een fijn huidgevoel.

• Toelichting:
  Hier is nogal veel over te doen en te vertellen, daarom verwijs ik je graag naar een aparte blog over deze filters.

• Toelichting:
  Het is mij een compleet raadsel waarom deze filter nog gebruikt mag worden in Amerika, waar tinosorb bijvoorbeeld nog steeds niet goedgekeurd is. Geen filter die zoveel ‘bewijs tegen’ heeft als oxybenzone. De stof werkt hormoonverstorend, veroorzaakt vrijeradicaalvorming, wordt zeer makkelijk door het lichaam opgenomen (ook door een gezonde huid), geeft een hoge kans op huidirritatie, is instabiel en daarbovenop komt dat deze zonnefilter hartstikke milieuonvriendelijk is.

Sulisobenzone
Inci: Benzophenone-4

Enzacamene
Inci: 4-Methylbenzylidene Camphor

Homosalate
Inci: Homomenthyl Salicylate

Octinoxate
Inci: Ethylhexyl Methoxycinnamate of Octyl Methoxycinnamate

Octocrylene
Inci: Octocrylene

Padimate O
Inci: Octyldimethyl PABA / Ethylhexyl Dimethyl PABA

• Toelichting:
  Over deze filter is gewoon nog heel weinig bekend. Zoals je kunt zien aan de naam is dit een ‘zusje’ van octinoxate (die veel vaker gebruikt wordt in zonnebrandcrèmes). Er zijn wel veel publicaties van huidreacties op deze filter.

Nog wat kanttekeningen

Nog een kleine opmerking dan over de eventuele kans op opname van zonnefilters in het lichaam via de huid waarover ik het soms heb. Die kans is natuurlijk kleiner bij een gezonde, sterke huid dan bij bijvoorbeeld de fragiele huid van kinderen, of van mensen met huidaandoeningen als eczeem of rosacea . Wat betreft hormoonverstorende eigenschappen: zonnefilters zijn hierop vaak (alleen) in het laboratorium onderzocht; het is onduidelijk wat het daadwerkelijke effect in het lichaam is. Maar gezien de frequentie en hoeveelheid waarmee je jezelf of je kinderen insmeert, kies ik dan toch veel liever voor een product met filters uit de groene lijst.

Ik snap trouwens heel goed dat het je inmiddels duizelt na het lezen van deze lijst met lastige en onuitspreekbare stofnamen en eigenschappen. Daarom heb ik ook een fijn lijstje met zonnebrandcrèmes die ik al helemaal gescreend heb voor je. En nogmaals: het is altijd beter om met een wat slechter product te smeren dan helemaal niet!

Groetjes,

Jetske

Onderzoeksarts cosmetische dermatologie

PS  Mocht je nog een filter missen, en daarover meer informatie willen, laat dan gerust een reactie achter.