Krijg je borstkanker van deodorant?
Veel bezorgdheid afgelopen weken in mijn mailbox. Zwitserse onderzoekers concludeerden namelijk dat aluminiumzouten zoals gebruikt in deodorant een risico op borstkanker vormen. Het is niet voor het eerst dat deze ‘ziekelijke relatie’ opduikt. Is deodorant nog wel veilig te gebruiken?
Hardnekkig bericht
Al jarenlang circuleren heel hardnekkig berichten dat het gebruik van deodorant weleens borstkanker zou kunnen veroorzaken. Die berichten vinden hun oorsprong in studies van onder andere Philippa Darbre vanaf 2004*. In deze onderzoeken werd een relatie gelegd tussen borstkanker en bestanddelen die in deodoranten voorkomen, zoals aluminium chloorhydraat. De onderzoeker concludeerde dat het gebruik van deze stoffen de verklaring vormde voor de grote hoeveelheden tumoren die worden gevonden in het gebied van de borst waar mensen deodorant gebruiken. Maar er was veel kritiek op de studies. Het bovenste en buitenste kwadrant van de borst ontwikkelt namelijk door de weefseldichtheid sowieso meer tumoren.
Geen bewijs gevonden
Er is sindsdien ongelooflijk veel onderzoek gedaan naar de vermeende (cor)relatie tussen het gebruik van deodorant en borstkanker. Onder meer door de American Cancer Society en het Amerikaanse National Cancer Institute. In deze studies werd uiteindelijk geen relatie gevonden tussen het gebruik van deodorant en borstkanker, ook niet bij onthaarde oksels. Ook een recent gepubliceerd review artikel concludeert dat er op basis van bestaande studies geen verband kan worden aangetoond. Toch wordt er door deze onderzoeksgroep uit Spanje wel sterk gepleit voor meer, en vooral goed opgezette studies.
Zwitserse muizen
En toch duikt nu dit onderzoek op vanuit Zwitserland. Het gaat om een zogeheten in vitro onderzoek bij muismodellen met daarin menselijke borstcellen. In vitro (Latijn voor in glas) – wil zeggen dat het proeven zijn geweest in het laboratorium in reageerbuisjes of petrischaaltjes, maar in ieder geval buiten het lichaam van een mens of dier. De gekweekte borstcellen werden door de Zwitserse groep langdurig blootgesteld aan aluminiumchloride in een hoeveelheid die je ook terugvindt in menselijke borstcellen. De cellen bleken zich vervolgens te transformeren tot tumorcellen.
Het onderzoek is zoals gezegd uitgevoerd bij diermodellen in vitro. Om echt iets zinnigs te kunnen zeggen over het risico van aluminium zou natuurlijk ook in vivo onderzoek moeten worden gedaan bij levende diermodellen. Daarnaast pleiten de Zwitserse onderzoekers voor nieuwe epidemiologische onderzoeken bij mensen. Desondanks deden de wetenschappers wel stevige uitspraken in de media. Ze vergeleken het gebruik van aluminiumchloride zelfs met het kankerverwekkende asbest. ‘Asbest is een goedkoop product met grote industriële toepassingen. Het duurde vijftig jaar voordat het werd verboden. Hopelijk zal dat met aluminiumchloride niet zoveel tijd kosten’, aldus de onderzoekers Mandriota en Sappino.
Ook borstkankeronderzoeker Philippa Darbre, van de University of Reading, en toxicoloog Alain Pineau, een andere bekende auteur op het gebied van het gebruik van zware metalen in cosmetica, wijzen tot op de dag van vandaag in verschillende publicaties op het belang van het verkleinen van de concentraties aluminium in een product dat wereldwijd zoveel gebruikt wordt als deodorant. Volgens hen is de relatie tussen de aanwezigheid van aluminium en veranderde celprocessen (tumorvorming) in meerdere in vitro studies aangetoond.
Deodorant en antiperspirant
KWF Kankerbestrijding hanteert op haar website het standpunt dat deodoranten veilig te gebruiken zijn. Ben je er toch niet gerust op? Je kunt natuurlijk kiezen voor producten zonder aluminium. Overigens bevatten ‘gewone’ deodoranten vaak geen aluminiumzouten. Alleen de zogeheten antiperspiranten bevatten dit ingrediënt. Dat zijn producten die de uitgangen van de zweetklieren langdurig blokkeren. De toegevoegde metaalzouten (aluminium of zirconium) reageren namelijk met het keratine in de huid waardoor er een propje ontstaat en het zweet tegengehouden wordt. Een ‘gewone’ deodorant verricht eigenlijk een ander klusje. Dit product pakt de bacteriën op de huid aan en verhult de geur. Deze artikelen bevatten meestal alcohol en flink wat geurstoffen. In Nederland worden de termen deodorant en antiperspiranten overigens nog weleens door elkaar gebruikt, of wordt alleen de naam deodorant gevoerd. Kijk dus eerst even op de ingrediëntenlijst om te achterhalen wat je precies koopt.
Vrij van aluminium én geurstoffen
En om het dan nóg ingewikkelder te maken, moet je je realiseren dat ook geurstoffen in deodorants nog een oestrogene werking zouden kunnen hebben. Het is naar mijn weten niet onderzocht, maar dergelijke bestanddelen zouden in een vergelijkbaar wetenschappelijk experiment ook een tumorstimulerend effect kunnen hebben. Wil je dus helemaal zeker zijn, dan moet je dus eigenlijk zoeken naar deodorants zonder geurstoffen. Een optie is om dan een parfumvrij product met magnesiumchloride te gebruiken, of anders gewoon de oksels ouderwets wassen met water en zeep!
Groetjes, Jetske
Onderzoeksarts cosmetische dermatologie