Jong tot in je cellen
Ze kwamen ineens twee keer voorbij deze week: telomeren. Dat zijn de beschermende eindstukjes van onze chromosomen die ervoor zorgen dat cellen zich blijven vernieuwen. Eerst al in het bericht dat mensen die acne hebben gehad minder last krijgen van rimpels. Gevolgd door een onderzoek naar het verjongingseffect van duurtraining. Hoe zit dat?
Wat zijn telomeren
Om uit te leggen wat nu precies telomeren zijn, moet ik je eerst iets vertellen over het proces van celdeling. Alle cellen in het lichaam hebben een beperkte levensduur en worden daarom doorlopend vervangen door nieuwe. De snelheid en daarmee het aantal keren waarmee dat gebeurt, hangt af van het type weefsel. Zo worden de cellen in de hersenen minder snel vervangen dan cellen van de huid. Vernieuwing van cellen gebeurt door celdeling. Tijdens dat proces verdubbelt het dna van de cel. Om dit in goede banen te leiden en om te voorkomen dat de dna-strengen van de chromosomen tijdens de celdeling beschadigen of in de war raken, zitten er ‘beschermstukjes’ aan de uiteinden: de telomeren.
Zo gaan cellen langzaam dood
Nu is het zo dat de telomeren bij elke celdeling een stukje korter worden. En hoe korter de beschermeindjes, hoe minder beveiliging de chromosomen hebben. Wanneer de telomeren te kort worden, loopt het dna schade op, de cel veroudert en gaat uiteindelijk dood. Wat zou het mooi zijn als we die telomeren kunnen verlengen…
Dat is nu precies waar heel veel onderzoek zich tegenwoordig op richt. Niet in de laatste plaats het onderzoek naar skin aging. Kun je namelijk jong blijven door het verkortingsproces van de telomeren stop te zetten?
Schade beperken
De lengte van telomeren bepaalt inderdaad simpel gezegd hoe lang een cel meegaat. Die lengte ligt redelijk vast in onze genen. Maar factoren van buitenaf blijken wel degelijk invloed te kunnen uitoefenen op de snelheid waarmee de beschermstukjes verkorten. Door ongezonde gewoonten als roken, voeding met veel suikers, alcohol en blootstelling aan uv-straling ontstaat zogenaamde oxidatieve stress. Ofwel: schade aan het dna. Ook stress en depressies zorgen voor een versnelde verkorting van de telomeren. Maar heel interessant: omgekeerd kan bijvoorbeeld voeding met voldoende antioxidanten de schade beperken. En nu blijkt dus uit een onderzoek dat ook bepaalde vormen van exercise effect hebben op de lengte van de telomeren.
Sport als anti-aging
In een kleine studie bekeek een Belgisch team van biomedici het effect van spinning op de spiercellen. De onderzoekers kwamen tot de conclusie dat duurtraining van 45 minuten een flinke boost kan geven aan de telomeren. Kort en simpel gezegd: trainen houdt je spiercellen dus letterlijk jong.
Eerder deze week was er veel aandacht voor het onderzoek van het King’s College in Londen naar huidveroudering bij mensen die ooit acne hadden gehad. De Britse onderzoekers toonden aan dat mensen die een acne-geschiedenis hadden, over langere telomeren beschikten in bepaalde witte bloedcellen. Ook bleek dat bij acnepatiënten een bepaald gen betrokken bij de geprogrammeerde celdood minder actief te zijn. Dat zou een verklaring kunnen zijn voor het feit dat mensen met acne minder last krijgen van rimpels en een dunne huid. Er is vaak aangenomen dat dit te maken had met een vettere huid.
In de huid
Telomeren in huidcellen zijn heel gevoelig voor een versnelde verkorting door zowel de snelle celdeling van de huidlagen als door vrije zuurstofradicalen door invloeden van buitenaf (uv-straling). Wil je rimpels zo lang mogelijk buiten de deur houden? Dan weet je nu waarom het misschien geen overbodige luxe is om je dieet en huidverzorging rijkelijk te voorzien van voldoende antioxidanten. Lekker sporten, voldoende rust en niet te vergeten goede bescherming tegen de stralen van de zon helpen mee je cellen te ‘conserveren’.
Groetjes, Jetske
Onderzoeksarts cosmetische dermatologie