Zijn zonnebrandcrèmes schadelijk voor het koraal?

Er is de laatste tijd ophef over zonnebrandcrèmes. Verschillende landen zoals Hawaïi en Bonaire hebben namelijk een verbod aangekondigd op het gebruik van zonnebrandproducten die het koraal zouden beschadigen, en nu wil iedereen natuurlijk weten welke crèmes dan nog wel koraalvriendelijk zijn. Volgens mij is het goed om hier wat meer over te vertellen. Want ik zou het erg vinden als we nu ineens met zijn allen besluiten om maar gewoon liever niets meer te smeren en onbeschermd in de zon gaan liggen.  

Oxybenzone en nog een paar schadelijke zonnefilters mogen niet meer

Hawaïi was het eerste land dat vorig jaar een wet aannam om het gebruik van bepaalde zonnebrandproducten te verbieden. Bonaire volgde een paar weken later. Het verbod zal in 2021 ingaan. Op het paradijsje Palau in Oceanië is het vanaf volgend jaar al verboden je in te smeren met bepaalde producten. Het is overigens een misverstand dat straks alle zonnebrandcrèmes daar verboden zijn. Het gaat om producten met onder meer de zonnefilters Oxybenzone, Octocrylene en Octinoxate. Van deze stoffen, die vooral in Amerikaanse zonnebrandproducten nog worden gebruikt, is in verschillende studies aangetoond dat ze het koraal zouden kunnen stukmaken.

Ik zou deze filters sowieso vermijden, maar om heel andere redenen

Ik zeg trouwens al jaren dat we deze filters beter kunnen vermijden, maar dan vooral om heel andere redenen. Van deze stoffen weten we namelijk ondertussen dat ze in het lichaam kunnen worden opgenomen. Ook zijn er aanwijzingen dat deze zonnefilters hormoonverstorend zouden kunnen werken. En dan geven ze ook nog eens meer kans op huidirritatie en ze blijven minder lang goed. Gelukkig hebben we in Europa andere zonnefilters. Amerika loopt op dit gebied wat achter, en dat komt doordat zonnebrandproducten daar onder de geneesmiddelenwet vallen. En dat betekent dat het registreren van nieuwe filters een kostbaar en eindeloos traject is dat via de FDA loopt, waardoor het land dus achterloopt met de filters die gebruikt en geadviseerd worden.
Als ik kan kiezen, dan heb ik nog wel zo mijn voorkeuren qua zonnebrandcrèmes. Ik vertel je verderop iets meer over zonnefilters die je beter wel en niet kunt gebruiken.

Eigenlijk is er nog veel onduidelijk over zonnefilters en het koraal

Maar even terug naar het effect van zonnebrandcrèmes op het koraal. Er is nog veel dat we niet weten. Want bij de studies die er nu voor hebben gezorgd dat bovenstaande zonnefilters in de ban zijn gedaan, kun je ook nog wel wat kanttekeningen plaatsen. Deze onderzoeken zijn namelijk uitgevoerd in het laboratorium op koraalmonsters. Als je de conclusies bekijkt, dan lijkt het dat zonnefilters al bij extreem kleine hoeveelheden schade kunnen toebrengen. Maar als je beter kijkt, dan moet je toch nog heel wat zonnebrandcrème gebruiken om die ‘kleine concentraties’ onder normale omstandigheden te bereiken. Er is daarom best veel discussie onder wetenschappers of je dit soort resultaten zo gemakkelijk kunt vertalen naar de praktijk.
Het is een feit dat koraalriffen wereldwijd worden bedreigd. En we weten dat klimaatverandering en vervuiling daar een grote rol in spelen. Maar wat nu het aandeel is van ingrediënten in zonnebrandcrèmes is moeilijk te zeggen.

Helpt het verbod om het koraal te redden?

Ik vind het overigens heel goed dat er nu zo kritisch wordt gekeken naar ingrediënten in cosmetica (en in zonnebrandcrèmes) en naar wat het effect daarvan is op onze gezondheid en het milieu. Ik ben daar altijd al een groot voorstander van geweest. Ik hoop ook echt dat de vragen die we er nu over hebben, zullen worden beantwoord in goede studies. Maar ik denk tegelijkertijd dat we wel het grotere plaatje voor ogen moeten houden. Ik vraag me oprecht af of een verbod op bepaalde zonnebrandcrèmes nu het eerste antwoord is om ons koraal te redden. Misschien helpt het een heel klein beetje, en ja alle beetjes helpen, maar er zijn nog een heleboel andere belangrijke stappen te nemen (klimaatverandering, opwarming, onze landbouw). Er gaat ook veel koraal verloren op plekken waar geen toeristen komen. En dat is al decennia het geval.

Welke producten kun je dan wel gebruiken?

In Nederland kennen we geen verbod op zonnebrandproducten. Toch zou ik zeggen: vermijd in ieder geval de toch al omstreden Oxybenzone, Octocrylene en Oxtinoxate, om de redenen die ik je hierboven vertelde. En ik heb eigenlijk nog wel een handjevol filters die je wat mij betreft beter kunt laten staan (hier vind je mijn lijst goede en slechte zonnefilters). Maar ik heb ook een overzicht van producten die ik wel vertrouw.

100 % biologisch verantwoorde zonnebrandcrèmes bestaan niet

Er wordt me vaak gevraagd naar zogenaamde groene producten die in omloop zijn. Laat je niet zomaar misleiden door termen als ‘koraalvriendelijk’, ’milieuvriendelijk’ of ‘duurzaam’ op zonnebrandcrèmes. Deze claims zijn allemaal niet beschermd, dus iedereen kan dit op zijn verpakking zetten. Ik heb zelfs een ‘reef safe’ en ‘non toxic to sealife’ zonnebrandcrème op Amazon gevonden ’ waarin doodleuk Oxybenzone zit!

 

Bedenk verder dat ‘biologisch verantwoorde’ zonnebrandcrèmes niet bestaan. Dat geldt ook voor filters als zinkoxide of titaniumdioxide, die overal op internet als veilig worden bestempeld. Toch gek dat je bijvoorbeeld nergens leest dat bijvoorbeeld ook van zinkoxide en titaniumdioxide is aangetoond dat het misschien wel voor schade aan het koraal zou kunnen zorgen… ?

Ik wil hiermee alleen maar zeggen dat het gewoon nog niet zo makkelijk is allemaal… En er is denk ik niet echt één optie aan te wijzen zonder nadelen.

Waarover echter geen enkel misverstand bestaat, is het risico van uv-straling op de huid. Dus ik hoop maar dat mensen zich goed zullen blijven beschermen tegen de zon. De meest groene optie voor op het strand is om uv-werende kleding te dragen; dan hoef je ook minder zonnebrandcrème te smeren.

 

Groetjes, Jetske

Onderzoeksarts cosmetische dermatologie