Voorlichting zonbescherming

Ik geef regelmatig interviews over zonbescherming. En ik ben waanzinnig blij dat ik die kans krijg, want hoe meer mensen weten hoe ze zich moeten beschermen tegen de zon hoe beter. Niet alleen natuurlijk om huidveroudering te voorkomen, maar ook om te zorgen dat die explosieve groei van het aantal mensen met huidkanker ophoudt.

Wisten jullie dat er jaarlijks meer mensen doodgaan aan huidkanker dan aan verkeersongevallen? Gek toch dat we wel leren hoe we ons in het verkeer moeten gedragen, maar niet goed weten hoe we moeten smeren. Omdat mijn blogstukje Hulp bij de keuze van je zonnebrandcrème het meest bekeken wordt van alle blogs en de zomervakantie toch echt bijna gaat beginnen, besteed ik er toch maar weer wat aandacht aan.

Is die zonbescherming nou echt zo nodig?

Zonnestralen zijn echt schadelijk voor de huid! Volgens berekeningen krijgt de komende jaren 1 op de 4 Nederlanders te maken met huidkanker, mede veroorzaakt door ons zongedrag. Een ander nadeel van die zonnestralen is dat ze voor 90 procent de oorzaak zijn van huidveroudering zoals rimpels, pigment en verslapping van de huid. Het is niet voor niets dat zowel door de Nederlandse als Amerikaanse vereniging geadviseerd wordt om dagelijks minstens een factor 30 te gebruiken.

Veel mensen weten niet dat uv A (eigenlijk de meest schadelijke stralen) ook door wolken en glas gaan. Onderzoek laat zien dat het regelmatig gebruik van zonnebrandcrème gedurende de eerste 18 jaar van je leven het risico op NMSC (non-melanoma skin cancer) met 78 procent vermindert.

Toch heeft zon ook een heel positieve kant; we worden er blij van, het heeft óók heel veel gezondheidsvoordelenen het is goed voor onze vitamine D-voorraad. Maar dat is geen reden om de zonnebrandcrème voortaan te laten staan. Uit onderzoek blijkt namelijk dat fervente smeerders niet minder vitamine D in hun bloed hebben dan anderen. Ook weten we dat mensen die heel veel in de zon komen nog steeds een vitamine D-tekort kunnen hebben. Er bestaat dus een genetische component die bepaalt of jij makkelijk vitamine D kunt aanmaken. Vitamine D kun je gelukkig ook uit voeding halen of eventueel kun je een vitamine D-tablet slikken.

Het antwoord op de vraag is dus eigenlijk ja, zonbescherming is echt noodzakelijk! Even het bovenstaande een klein beetje relativeren; blootstelling aan de zon is een cumulatief risico. Net als roken en drinken van alcohol merk je niet direct de gevolgen en die ene keer zonder bescherming in de zon is niet goed maar is ook niet het einde van de wereld. Als je op een terrasje zit en je bent je SPF vergeten, geniet dan vooral gewoon lekker van je lunch en je glaasje wijn!

Welke beschermingsfactor moet ik kiezen?

Gebruik dus in ieder geval dagelijks minstens een factor 30 (15 in de winter) en combineer dit met (een crème met) antioxidanten.

Als je een zonnebrandcrème goed en volgens de regels aanbrengt, beschermt een product met een factor 15 tegen 94 procent van de zonnestralen en een product met een factor 30 tegen 97 procent van de zonnestralen. Belangrijk om te weten is dat er geen enkele filter is die je voor 100% tegen de zon beschermt! De extreem hoge factoren zijn vaak wat minder prettig in gebruik en bevatten over het algemeen meer bestanddelen die tot problemen kunnen leiden. Bovendien zorgt het bovenstaande regime ervoor dat je huid toch vitamine D en wat pigment (ter bescherming) kan opbouwen en je huid er bovendien het hele jaar gezond uitziet. Het klinkt misschien gek, maar dit is echt beter dan je huid het hele jaar niet beschermen en dan die ene zomervakantie met een total sunblock smeren!

Hoe moet ik smeren?

Het is echt een fabel dat een zonnebrandcrème geschikt zou zijn voor de hele dag. Je moet deze altijd vaker aanbrengen. Om de factor te bereiken die op de verpakking vermeld staat moet je de crème elke twee uur opnieuw aanbrengen om werkzaam te zijn. De werkzaamheid van de filters neemt namelijk af na applicatie, door bijvoorbeeld wrijving en zweten. Hoe snel de bescherming afneemt is afhankelijk van je huid, je activiteit en de gebruikte zonfilter. Maar een filter moet twee uur lang goed beschermen, maar als je zwemt of veel hebt gezweet dan heb je eerder een nieuw laagje nodig.

Uit verschillende onderzoeken is naar voren gekomen dat mensen vaak te weinig zonnebrandcrème gebruiken. Om de werkelijke bescherming te krijgen die op het product aangegeven staat, moet je 2 mg/cm2 op de huid aanbrengen. Met deze hoeveelheid wordt de SPF bepaald die aangegeven is op de zonnebrandcrème. Dit is ongeveer een halve theelepel voor je gezicht. Voor je armen en benen heb je zo’n 4 eetlepels nodig, en voor je romp (voor en achter) ook nog eens 2 eetlepels. Om je goed te beschermen, heb je dus veel zonnebrandcrème nodig, ongeveer een shotglaasje. Mensen gebruiken naar schatting nu slechts tussen de 25 – 50% van de benodigde hoeveelheid (2 mg/cm2). Dit betekent dat je huid dus ook minder goed wordt beschermd dan je zou aannemen. Wanneer je een SPF 50 aanbrengt met 2 mg/cm2 dan krijg je ook de SPF 50. Smeer je nu 1 mg/cm2 aan (ongeveer een kwart theelepel, de helft van wat zou moeten) dan laat onderzoek zien dat je huid 1/3 tot 1/2 krijgt van de bescherming. In dit voorbeeld betekent dat een SPF van 16 tot 25.

Als je op zoek bent naar een zonnebrandcrème, koop dan liever geen spray. Hier zijn twee redenen voor: ten eerste is de kans dat je de zonnebrandcrème voldoende dik aanbrengt erg klein. Ten tweede zitten er in zonnebrandcrème vaak nanodeeltjes. Die deeltjes wil je liever niet inademen en dat risico loop je wel bij een spray. Let erop dat een zonnebrandcrème zowel tegen uv B als tegen uv A beschermt. Volgens de regelgeving moet de uv A-beschermingsfactor minstens 1/3 van de uv B-beschermingsfactor zijn. Op producten die hieraan voldoen staat een cirkelvormig logo met UVA op de verpakking.

Een foundation of dagcrème met SPF of een apart product?

Hoewel het in de winter prima is om je huid te beschermen met een foundation of dagcrème met een SPF, ben ik er in de zomer toch voorstander van om een apart zonnebrandproduct te gebruiken. Een foundation (of poeder) breng je namelijk nooit dik genoeg aan om echt de bescherming te krijgen die op de verpakking staat. Een goede dagcrème met SPF kun je wel wat dikker aanbrengen, maar bevat werkzame ingrediënten die in de regel niet erg goed combineren met zonfilters. Kort uitgelegd kunnen de werkzame stoffen van je dagcrème in combinatie met zonfilters minder goed in de huid komen om daar hun werk te doen. Bovendien is het behoorlijk kostbaar om producten met hoge concentraties werkzame stoffen om de paar uur opnieuw in een dikke laag op je gezicht aan te brengen. Daarbij is het zo dat filters een relatief grote kans geven op irritatie of allergie. Ten slotte is er als je kijkt naar de ingrediëntenlijst van een product eigenlijk geen verschil tussen een dag- of nachtcrème. Gebruik je een apart zonnebrandproduct dan kun je je dagcrème gewoon ook ’s nachts aanbrengen. Dat scheelt weer!

Hoe kan ik mijn huid voorbereiden op de zon

Het is in ieder geval geen goed idee om de huid voor te bereiden op de zon door onder de zonnebank te gaan. De straling die je krijgt door het gebruik van een zonnebanken bestaat voornamelijk uit krachtige uv A-straling. Deze straling gaat dieper in de huid dan uv B. Hoewel je door deze straling niet verbrandt, is uv A wél gevaarlijk. De kans op het ontstaan van een melanoom (de gevaarlijkste vorm van huidkanker) neemt met 75 procent toe bij mensen die voor hun dertigste regelmatig onder de zonnebank gaan. Zonnebankbruin beschermt nauwelijks tegen verbranding. Ook bruin van een zelfbruiner geeft nauwelijks extra bescherming. Veel slimmer is het je huid in topconditie te brengen door goed te eten en de barrièrefunctie te versterken. Een huid die gezond is en genoeg antioxidanten bevat, kan zich veel beter weren tegen zonschade en verbrandt minder snel.

Overigens toonde een onderzoek van de Univeristy St Andrews (Schotland) aan dat mensen met een ongebruinde huid als aantrekkelijker en gezonder worden beoordeeld dan mensen met een door de zon of zonnebank gebruinde huid. Wil je toch graag dat bruine kleurtje dan is het belangrijk je te realiseren dat het bruin worden van je huid eigenlijk al een teken van beschadiging is. Zelfs zonder dat je verbrandt. Een deel van de schade is al aangericht voordat je bruin wordt en de bruine kleur beschermt je wel wat tegen de zonnestralen maar is vergelijkbaar met een SPF van circa 5. Als je toch graag bruin wil worden is een goede oplossing is het gebruik van een zelfbruinende crème. Zorg er wel voor dat je de eerste 24 uur na het aanbrengen van de zelfbruiner uit de zon blijft. Ook kun je beter geen zelfbruiner gebruiken als je onder behandeling bent voor huidkanker of onder evaluatie gaat: het bruine kleurtje bemoeilijkt de interpretatie van de huid.

Let er wel op dat dit bruine kleurtje je niet beschermt tegen zonnestralen. Ben je geen fan van de zelfbruiner en wil je wel dat bruine kleurtje dan adviseer ik de heetste uren van de dag te vermijden, altijd in de zon te gaan met een beschermingsfactor op en een zonnebrandproduct te gebruiken met of in combinatie met een crème met antioxidanten. Uit een heel recent onderzoek is gebleken dat die extra antioxidanten die je in combinatie met een zonnefilter gebruikt heel erg nuttig zijn en je huid extra goed kunnen beschermen. Let er verder op dat je als je in de zon bent zogenaamde fototoxische stoffen vermijdt. Dit zijn stoffen die in combinatie met zon zonneschade kunnen versnellen zonder dat je dat direct aan de huid merkt. Je kunt er ook lelijke pigmentvlekken aan overhouden. Stoffen die dit kunnen doen zijn:

• geurstoffen/parfum
• kleurstoffen
• plantextracten/oliën als citrus, sinaasappel, bergamot, mandarijn, grapefruit, limoen, lavendel, rozemarijn, vijg, angelica, st johns wort, tea tree en ginger
• oxybenzone (dat is gek genoeg een zonfilter)

Moet ik een aftersun gebruiken?

De zon vormt in je huid vrije radicalen die uiteindelijk kunnen leiden tot huidveroudering en huidkanker. Die vrije radicalen kan je dus maar beter kwijt dan rijk zijn! Hoewel er in je huid van nature antioxidanten aanwezig zijn om die vrije radicalen weg te vangen ontstaat er door factoren als blootstelling aan zon, roken, milieuvervuiling en ouderdom snel een tekort. Reden genoeg om ervoor te zorgen dat dit tekort zo snel mogelijk wordt aangevuld. Smeren met een crème met antioxidanten (die vrij radicalen kunnen wegvangen) is dan ook een must. Er bestaan veel verschillende soorten antioxidanten. Bepaalde vitaminen hebben een antioxidantwerking (bijvoorbeeld vitamine C en vitamine E) en er zijn ook een heleboel plantaardig ingrediënten die dit kunnen (bijvoorbeeld groene en witte thee).

Als je regelmatig in de zon komt is het ook belangrijk je huidbarrière te herstellen en daarmee het vochtgehalte van de huid aan te vullen. Doe je dit niet dan zal je huid droger worden, haar elasticiteit verliezen en kleine rimpeltjes gaan vertonen. Dit kan je voorkomen door het gebruik van ingrediënten als niacinamide, hyaluronzuur of glycerine.

Is je huid ondanks zonbescherming een beetje verbrandt, dan kunnen kalmerende stoffen als zoethoutwortelextract (glycyrizzia glabra), aloë vera, of bètaglucaan wonderen doen.

Een goede dag-, nachtcrème of bodylotion zal zowel antioxidanten, kalmerende als ook barrière-herstellende stoffen bevatten. In een goed aftersunproduct moeten deze stoffen ook zitten. Eigenlijk is een goede aftersun gewoon een goede crème en een goede crème ook een goede aftersun! Je kunt dus een van beide producten kiezen, en het is niet nodig om beide producten te combineren. Maar lees wel eerst even goed de ingrediëntenlijst van het product, zodat je zeker weet dat het product van jouw keuze de werkzame stoffen bevat.

Nou, met deze tips moet het lukken om met een mooi velletje de zomer door te komen en ziet jouw huid er ook na de zomer nog mooi en stralend uit!

Ik wens iedereen een heel fijne vakantie!

Zomerse groeten, Jetske

 

<Dr. Jetske Ultee – onderzoeksarts cosmetische dermatologie)

Lees ook de blogs:

Hulp bij de keuze van je zonnebrandcrème,
De do’s en don’ts van veilig zonnen op een rij,
Je huidverzorging mee op reis,
De strijd tegen rimpels; no time to waste,
Bruin voor een prikkie,
Ouder achter glas! en
‘De zon en cosmetica. Niet altijd een goede combinatie.