Minerale olie in cosmetica

Wat bestaan er toch veel mythes over huidverzorging! Over minerale oliën bijvoorbeeld. Tijd om wat duidelijkheid te scheppen, wel met het risico dat ik nu stapels haatmail ga ontvangen van fervente tegenstanders van dit ingrediënt…

Nog niet zo lang geleden hoorde ik een verkoopster vol overtuiging tegen een klant zeggen dat ze dat ene cosmeticaproduct van meer dan tweehonderd euro met dat hele speciale ingrediënt toch echt moest kopen, als ze er tenminste over 20 jaar ook nog een beetje uit wilde zien. Niet veel later verliet de jonge vrouw de winkel met niet alleen het bewuste product, maar ook met een oogcrème, serum, nachtcrème, masker en toner van hetzelfde merk. Hoewel ik het op mijn blog vaker heb gehad over de mythes rondom oogcrèmes, nachtcrèmes, rimpelcrèmes, serums en ‘groene’ cosmetica, heb ik nog nooit geschreven over minerale oliën. Ook daarover bestaan heel veel onzinverhalen.

Minerale oliën; natuurlijk of niet?

De minerale oliën die in cosmeticaproducten gebruikt worden, zijn afkomstig van petroleum (fossiele olie). Petroleum is ontstaan uit resten van plantaardig en dierlijk leven (plankton en algen), die blootgesteld zijn aan extreem hoge druk en temperatuur diep in de aardkorst. Klinkt tot nu toe best natuurlijk, niet? Als de ruwe olie uit de aarde gehaald wordt, moet deze eerst gezuiverd worden voordat het gebruikt kan worden. Dat wordt ook wel raffinage genoemd. De olie voor huishoudelijk gebruik of auto’s moet al flink gezuiverd worden, maar minerale olie voor huidverzorgingsproducten ondergaat zo’n uitgebreid zuiveringsproces dat er na de vele bewerkingen niet veel meer over is van het originele materiaal. Dit gezuiverde materiaal wordt ook gebruikt voor de ontwikkeling van medicijnen. Overigens is het goed om te weten dat ook plantaardige oliën gezuiverd worden voordat ze geschikt zijn om op de huid te gebruiken.

Waar zit het eigenlijk niet in?

De cosmetische industrie is groot fan van minerale olie. Dit is namelijk goedkoop, geur- en kleurloos, oxideert niet en kan heel makkelijk lang bewaard worden. Ook vrijwel alle babyolietjes bestaan vrijwel volledig uit minerale oliën. En denk jij dat je geen minerale oliën gebruikt, kijk dan maar eens goed op het etiket. Liquid paraffin, liquid petrolatum, parafin oil, paraffinum liquidum, petrolatum liquid, petroleum oil, white mineral oil en white oil zijn allemaal voorbeelden van minerale oliën. Vaseline (petrolatum) zou je het zusje-van kunnen noemen; het heeft een waxachtige structuur en is dus niet zo vloeibaar, maar behoort wel tot dezelfde familie. Het is het hoofdbestanddeel van de beroemde 8 hour cream van Elizabeth Arden.

De geruchten…

Minerale oliën worden al vele tientallen jaren in cosmetica gebruikt, maar zo’n 15 jaar geleden ging het mis. Geleidelijk ontstonden er steeds meer geruchten dat minerale oliën acne veroorzaken, de huid verstikken en je allemaal ellendige gezondheidsproblemen kunnen bezorgen. Volgens voorstanders van ‘natuurlijke’ cosmetica zijn plantaardige oliën een stuk veiliger en beter voor de huid dan natuurlijke oliën. Waar rook is, is vuur zou je denken. Tijd dus voor wat literatuuronderzoek…

Is plantaardig beter dan?

Ik heb al eerder op mijn blog geschreven dat ‘plantaardig’ niet automatisch betekent dat een ingrediënt of product ook goed of zelfs veilig is. Er zijn heel wat plantaardige oliën met een slechter veiligheidsprofiel dan minerale oliën; een aantal voorbeelden worden genoemd op de website http://www.essentialoils.co.za/toxic-oils.htm. Ook in plantaardige oliën kunnen schadelijke stoffen zitten zoals 3-chloropropane-1,2-diol; deze stof is kankerverwekkend (abstract) en zie je vooral bij echt onbewerkte oliën (oliën die niet gezuiverd zijn).

Daar komt nog bij dat er in het verleden nogal eens gerommeld is met de echtheid van plantaardige oliën; om het goedkoper te maken werd er aan een plantaardige olie weleens slecht gezuiverde minerale olie toegevoegd. Ook in oliën waarmee niet gerommeld is, zitten minerale oliedeeltjes. Hetzij door vervuiling van het product (bv verpakkingsmateriaal), maar soms ook omdat minerale paraffinedeeltjes van nature voorkomen in plantaardige oliën (abstract).

Hoe zit het met de veiligheid?

Naar de veiligheid van cosmetische minerale olie is veel onderzoek gedaan en uit die onderzoeken komt duidelijk naar voren dat cosmetische, gezuiverde minerale olie niet toxisch is. Gelukkig maar, want je krijgt elke dag via je voeding behoorlijk wat van deze stoffen binnen. Vooral gerecyclede verpakkingsmaterialen voor voedsel zijn berucht.

Ook het gerucht dat je van minerale oliën huidkanker zou kunnen krijgen klopt niet. Die relatie is gelegd met polyaromatische koolwaterstoffen die voor kunnen komen in het ruwe oorspronkelijke materiaal, maar deze stoffen zijn niet aanwezig in de gezuiverde olie die gebruikt wordt voor cosmetische en farmacologische doeleinden (abstract).

Twijfel je toch nog, dan is het goed om te weten dat minerale olie aangebracht op de huid ook echt op de huid blijft liggen, en er dus vrijwel geen stoffen in je bloed terecht kunnen komen. Doordat minerale olie zo op de huid blijft liggen en daar een isolatielaagje vormt, kan het vocht in de huid moeilijker verdampen en zal een droge huid snel opknappen. Uit onderzoek is gebleken dat minerale oliën hier heel erg goed in zijn (abstract en abstract).

Krijg je puistjes van minerale oliën?

Voor de mensen die schrikken van dat afsluitende effect; je krijgt van minerale olie geen puistjes. Talg kan gewoon uit de huid worden afgevoerd en verstopt de poriën niet! Sterker nog, er zijn veel studies die aangetoond hebben dat zelfs een 100% minerale olie op de huid geen puistjes veroorzaakt. Ook voorkomt dit afsluitende effect geen zuurstofopname door de huid. De huid ademt (in tegenstelling tot wat er vaak beweerd wordt) namelijk niet; zuurstof bereikt de huid door het bloed.

Minerale oliën worden graag voorgeschreven door dermatologen, ze kunnen huidirritatie door prikkels van buitenaf voorkomen en meehelpen om de huidbarrière te herstellen. Een bijkomend voordeel is dat de kans op allergieën zeer gering is. Daarom worden minerale oliën ook vaak gebruik om eczeempatiënten te behandelen.

Risico op overhydrateren

Toch zijn er ook nadelen. Minerale oliën zijn cosmetisch gezien weinig elegant. Hoe dikker de olie die toegevoegd is, hoe onplezieriger het product aanvoelt op de huid. Dunne minerale oliën zijn vloeibaarder, hydrateren de huid minder goed maar zijn wel een stuk fijner in gebruik. Een ander nadeel van minerale olie is dat het de huid kan ‘overhydrateren’. Klinkt gek maar minerale oliën kunnen zo goed vocht vasthouden dat de huid te vochtig wordt. Je huid ziet er dan aanvankelijk goed uit (de droogtelijntjes trekken immers weg), maar allerlei celprocessen gaan op den duur toch wat minder goed verlopen.

Uiteindelijk zal je huid zichzelf daardoor minder goed kunnen beschermen en kom je in een vicieuze cirkel; je huid droogt snel uit als je geen crème op je huid hebt en je blijft dus smeren.

Gelukkig is dit te vermijden door zorgvuldig naar je huid te kijken. Heb je een wat droge huid smeer dan bij, heb je geen droge huid laat dan het gebruik van een product met een hoge concentratie minerale oliën achterwege. Als je veel zweet, bijvoorbeeld doordat je in een warme omgeving moet werken of zeer intensief sport, kan het gebruik van producten met een hoge concentratie minerale oliën ook af te raden zijn. Bij sommige mensen kunnen er vochtbultjes op de huid van het gezicht ontstaan doordat het zweet niet goed afgevoerd wordt (miliaria rubra).

Kijk ook naar andere werkzame stoffen

Dat brengt me meteen op een volgend punt; minerale oliën doen niets meer dan hydrateren. Ze bevatten geen nuttige stoffen als antioxidanten of kalmerende stoffen die in de huid kunnen dringen en daar hun werk kunnen doen. Met een crème die alleen minerale oliën bevatten mis je dus een belangrijk onderdeel van een goede huidverzorging. Check of er werkzame stoffen aan een product met minerale olie zijn toegevoegd. Nog beter is het om als je last hebt van een droge huid een niet al te vette crème met werkzame bestanddelen te gebruiken en daaroverheen de minerale oliën aan te brengen. Zo kunnen de werkzame stoffen beter in de huid dringen en daar hun werk doen.

Lichaamsvet en moedermelk

Nog een belangrijk punt; hoewel gezuiverde minerale olie niet toxisch is en de deeltjes vrijwel niet opgenomen worden door de huid, is er onlangs bij een onderzoek wel gevonden dat koolwaterstoffen uit minerale olie terug te vinden zijn in lichaamsvet en moedermelk (abstract). Het is onduidelijk of die daar komen door voedsel, inhalatie van vervuilde lucht of toch door cosmeticaproducten (wellicht via een beschadigde huid). Wat mij betreft niet direct reden om in paniek te raken, aangezien deze deeltjes voor zover wij weten weinig kwaad kunnen (in tegen stelling tot wat we weten over bepaalde bewaarstoffen, zonfilters of geurstoffen) maar wel reden om kritisch te blijven kijken naar de cosmeticaproducten die je op je huid smeert.

Mijn advies; gebruik alleen huidverzorgingsproducten die je huid echt mooier en sterker maken en laat al het overbodige spul achterwege. Dat is niet alleen beter voor je lijf, maar ook voor je portemonnee en niet te vergeten het milieu!

Voor nog wat extra bewijs kun je deze tabel eens bekijken. Deze tabel komt uit een review-artikel (a review on the extensive skin benefits of mineral oil, AV Rawlings et al), hierin worden plantaardige oliën met minerale oliën vergeleken.

groeten Jetske